Praca niewolnicza i wolna cz. 12

Toż samo dotyczy w pewnym stopniu każdego innego rodzaju pracy. Każdy dobry pracownik jest do pewnego stopnia artystą i doznaje przyjemności w pracy. Dobremu lekarzowi główną przyjemność sprawia leczenie chorób, a nie pobieranie honorariów, dobry przemysłowiec znajduje zadowolenie głównie w organizowaniu pracy ludzkiej, a nie w zyskach, dobremu rzemieślnikowi praca dostarcza wrażeń, które jedynie pod względem natężenia różnią się od wrażeń artysty. Nawet proste, automatyczne rodzaje pracy, jak wiosłowanie, koszenie, różne roboty ogrodnicze itp. dostarczają wielu ludziom dużej przyjemności.

Wypada dodać, że są jednak rodzaje pracy tak przykre, że wobec nich nie może być mowy o zamiłowaniu; wymagają one poświęcenia lub przymusu, a ponieważ pierwsze należy do zjawisk wyjątkowych, przeto w tych rodzajach praca niewolnicza musi z natury rzeczy przeważać. Takie prace są spełniane w nowszych czasach coraz nie chętniej przez człowieka, a skutkiem tego stają się coraz kosztowniejszymi. W tym właśnie tkwi przyczyna, że technika nowożytna usiłuje przede wszystkim w tych działach zastąpić ręce ludzkie maszyną, ograniczając tym sposobem coraz bardziej pole pracy niewolniczej. Linia rozwoju współczesnych społeczeństw odbiega coraz dalej od ustroju ekonomicznego, opartego na niewolnictwie, i to jest jednym z najwybitniejszych rysów nowożytnej cywilizacji.

Comments

  1. By Reklama